دسته‌بندی نشدهسیاسی

روابط روسیه و ناتو از نزدیکی تا تشدید تنش ها

به گزارش روز شنبه خبرنگار ایرنا از مسکو، ناتو 70 سال پیش و در شرایطی که جهان تازه از جنگ دوم جهانی فارغ شده بود، برای مقابله با اردوگاه شرق به رهبری اتحاد جماهیر شوروی در آمریکا بوجود آمد و 12 کشور شامل آمریکا، کانادا، ایسلند، انگلیس، فرانسه، بلژیک، هلند، لوکزامبورگ، نروژ، دانمارک، ایتالیا و پرتغال هسته اولیه آن را تشکیل دادند. از اهداف اصلی این سازمان، بازدارندگی در برابر هرگونه تجاوز نظامی به کشورهای عضو آن اعلام شد. این پایان کار نبود چرا که در طول جنگ سرد ناتو عملا به بازوی نظامی آمریکا در راس اردوگاه غرب برای مقابله با اقدامات شوروی و کشورهای عضو پیمان ورشو تبدیل شد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991 میلادی که پس از انحلال پیمان ورشو بوقوع پیوست، پیمان ناتو حفظ شد و روند گسترش خود را ادامه داد. روس ها معتقدند که گسترش ناتو به شرق، برخلاف وعده این پیمان صورت می گیرد و امنیت و تمامیت ارضی این کشور را هدف گرفته است. سیاستمداران روسیه ازجمله 'ولادیمیر پوتین' رئیس جمهوری روسیه بارها گفته اند که هنگام اتحاد دو آلمان، مقام های غربی و ناتو به گورباچف رهبر وقت شوروی وعده داده بودند که این پیمان گسترش نخواهد یافت. روس ها به همین دلیل گورباچف را به ساده لوحی و امضا نکردن سندی الزام آور که ناتو را ملزم به عدم گسترش به شرق کند متهم می کنند. در واقع روند گسترش ناتو و عضوگیری کشورهای اروپایی بویژه کشورهای حوزه بالتیک از نگاه روس ها، فریب بزرگی است که هم اکنون نیز ادامه دارد. فراتر از نگاه امروز روس ها به ماهیت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، روابط روسیه با ناتو تا سال 1999 میلادی که هواپیماهای ناتو به رهبری آمریکا بلگراد پایتخت یوگسلاوی سابق را برای گوشمالی صربستان بمباران کردند، نوعی مماشات بود. در آن دوره که 'بوریس یلتسین' رئیس جمهوری وقت روسیه بود این کشور در موقعیت ضعیفی در برابر غرب قرار داشت و حاکمیت لیبرال ها بویژه 'آندره کوزیروف' وزیر خارجه غرب گرای این کشور، روسیه را مجبور به همراهی ناتو کرده بود. اما بمباران هوایی یوگسلاوی سابق توسط ناتو وضعیت را بطور اساسی تغییر داد که پیامد آن در سال های بعد افزایش تنش ها میان مسکو و بروکسل پایتخت سیاسی اروپا شد. چرا که غرب به رهبری آمریکا پس از آن دوره (بمباران بلگراد) دیگر روسیه را به عنوان کشوری که می تواند مورد حمایت قرار گیرد و در عرصه بین المللی سکوت کند، درنظر نگرفت. آغاز ریاست جمهوری پوتین در سال 2000 را می توان دوره آغاز رویارویی روسیه و ناتو خواند. پوتین در سال 2003 با تهاجم آمریکا به عراق مخالفت کرد و ائتلافی با مشارکت وی، 'ژاک شیراک' رئیس جمهوری پیشین فرانسه و 'گرهارد شرودر' صدراعظم پیشین آلمان علیه اشغالگری آمریکا در عراق بوجود آمد. رئیس جمهوری روسیه در سال 2007 در کنفرانس امنیتی مونیخ از اقدامات آمریکا در راس ائتلاف غرب و ایجاد خطوط حائل جدید در اروپا پس از فروپاشی شوروی انتقاد کرد. پوتین سال 2015 در مستندی به 'الیور استون' کارگردان مشهور آمریکایی خاطره ای را تعریف کرد و گفت: وقتی کلینتون رئیس جمهوری وقت آمریکا به مسکو سفر کرده بود به او گفتم ما می توانیم بر روی عضویت روسیه در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی کار کنیم و کلینتون نیز پاسخ داد «چرا که نه؟»؛ اما سناتورهای آمریکایی به شدت از این موضع رئیس جمهوری آمریکا انتقاد کردند. پوتین در مناسبت دیگری نیز به غرب پیشنهاد کرد که روسیه را به عنوان عضو ناتو بپذیرد درخواستی که هرگز با واکنش مثبت غرب مواجه نشد. روس ها این پیشنهاد رئیس جمهوری روسیه را نشانه تمایل مسکو برای بهبود روابط با غرب و رفع تنش ها می دانند. همکاری های گاه و بی گاه روسیه و ناتو تا سال 2014 که مناقشه در اوکراین آغاز شد ادامه داشت اما الحاق شبه جزیره کریمه به خاک روسیه باز هم شرایط را بدتر از قبل کرد و ناتو نشست های سالانه خود با روسیه را به حالت تعلیق درآورد. به دنبال این اقدام سازمان آتلانتیک شمالی، وزارت دفاع روسیه نیز نماینده نظامی خود را از ناتو فراخواند. در پنج سال گذشته ناتو در دفاع از اوکراین تدابیری را علیه روسیه بکار گرفته است که مهم ترین آن استقرار چهار گردان در لهستان و سه جمهوری بالتیک شامل استونی، لتونی و لیتوانی است. در این مدت ناتو هر سال در کشورهای بالتیک، اوکراین و دریای سیاه و گرجستان رزمایش های بین المللی اجرا کرده که باتوجه به ماهیت ضدروسی این تدابیر، عصبانیت روس ها را در پی داشته است هر چند که روسیه نیز در واکنش رزمایش هایی را در دریای سیاه و بالتیک و مناطق اروپایی خود برگزار کرده است. 'سرگئی لاوروف' وزیر امور خارجه روسیه در تازه ترین واکنش خود به اقدامات ناتو در نزدیکی مرزهای روسیه گفته است: سازمان پیمان آتلانتیک شمالی همچنان در حال و هوای جنگ سرد بسر می برد و از اصول آن پیروی می کند. لاوروف همچنین ضمن انتقاد از رویکرد خصمانه ضدروسی کشورهای عضو ناتو در مساله کریمه، با بیان اینکه کشورهای عضو ناتو باید رویه خود را تغییر دهند، خاطرنشان کرد که روسیه با اصطلاح 'اشغال کریمه' موافق نیست و وضعیت کنونی شبه جزیره کریمه توسط ساکنان آن در جریان همه پرسی سالم و آزاد تعیین شد. ** تشدید تنش ها در هفتادمین سالگرد تاسیس ناتو چند روز پیش اعضای پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) برای گرامیداشت هفتادمین سالگرد تاسیس خود در آمریکا گردهم آمدند و در نتیجه گفت وگوهای خود بر اتخاذ تدابیر جدی تر علیه روسیه به توافق رسیدند تا پیامی به جهان داده شود که تنش ها میان غرب و شرق بیش از هرزمانی افزایش خواهد یافت. در اجلاس سران ناتو در واشنگتن تصمیم گرفته شد که نیروهای بیشتری از ناتو به دریای سیاه اعزام شوند تا با طرح های مسکو برای تسلط بر این پهنه آبی مقابله کنند. در چارچوب تلاش های ناتو، قرار است که این پیمان با اوکراین رزمایش مشترکی را در دریای سیاه برگزار کند. 'پاول کلیمکین' وزیر خارجه اوکراین که به حمایت کشورش از سوی ناتو در برابر روسیه پشتگرم شده اعلام کرد که کی یف بدون درخواست اجازه از مسکو در دریای سیاه کشتیرانی خواهد کرد. این اظهارات در حالی مطرح شده است که هنوز چند ماهی از تنش دریایی میان روسیه و اوکراین نمی گذرد که در آن مسکو به بهانه ورود غیرقانونی سه شناور اوکراینی بر روی آنها آتش گشود و ضمن توقیف شناورها، 24 ملوان آن را زندانی کرد. در اجلاس ناتو در واشنگتن همچنین روسیه و چین تهدید اصلی فراروی ناتو خوانده شدند ضمن اینکه 'ینس استولتنبرگ' دبیرکل ناتو، استالین رهبر شوروی را در ردیف 'آدولف هیتلر' و گروه داعش قرار داد. وی گفت: آدولف هیتلر را نمی شد با اعتراض مسالمت آمیز، استالین را با حرف و داعش را با گفت وگو متوقف کرد. نخستین واکنش را 'ماریا زاخارووا' سخنگوی دستگاه دیپلماسی روسیه به این سخنان داشت، او علاوه بر اینکه اظهارات دبیرکل ناتو را احمقانه خواند، گفت: پس از هفت دهه آرزو می کنیم این سازمان به عقلانیت روی آورد. می توان گفت این روزها روابط ناتو و روسیه اگر در بدترین شرایط قرار ندارد اما با سرعتی چشم گیر در مسیری حرکت می کند که خیلی ها از بابت آن ابراز نگرانی می کنند. بسیاری از صاحبنظران انتظار دارند رویارویی سیاسی و تنش ها بین روسیه و بروکسل ادامه یابد و کانون این تنش ها نیز در سال جاری دریای سیاه باشد چرا که روس ها در حال تقویت ناوگان خود در این منطقه هستند و خبر می رسد که دو اسکادران شکاری های بمب افکن و نیز پیشرفته ترین تسلیحات موشکی ازجمله موشک های ساحل به دریای باستیون و موشک های پانتسیر-اس و مجموعه های پدافند موشکی اس-400 در کریمه مستقر شده اند تا این نقطه از جهان را به دژی مستحکم در برابر سازمان پیمان آتلانتیک شمالی تبدیل کند.

به کانال تلگرام رادیو تفلیس بپیوندید:https://t.me/tbilisiradio

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن